
Lospalos rcl vp 07-10-2026= Centro Nacional Chega, Instituto Públiku (CNC, I.P.), hamutuk ho FOK-FALINTIL hala’o Konsulta Públiku iha Munisípiu Lautém, ne’ebé aborda asuntu importante sira kona-ba 𝗣𝗿𝗼𝘀𝗲𝘀𝘂 𝗥𝗲𝗸𝗼𝗻𝘀𝗶𝗹𝗶𝗮𝘀𝗮𝘂𝗻 𝗧𝗶𝗺𝗼𝗿𝗼𝗮𝗻 (𝗣𝗥𝗧), 𝗽𝗼𝗹í𝘁𝗶𝗸𝗮 𝗻𝗼 𝗹𝗲𝗶 𝗿𝗲𝗽𝗮𝗿𝗮𝘀𝗮𝘂𝗻, 𝗻𝗼 𝗙𝗲𝘀𝘁𝗶𝘃𝗮𝗹 𝗙𝗿𝗼𝗻𝘁𝗲𝗶𝗿𝗮 fronteira iha Munisípiu Lautém.
No objetivu ba prosesu rekonsiliasaun mak atu hametin komprensaun públiku, promove diálogu no halibur perspetiva, preokupasaun, esperiénsia no inisiativa husi komunidade Munisípiu Lautém
kona-ba Prosesu Rekonsiliasaun Timoroan, polítika no lei reparasaun, no Festival Fronteira no Konsulta Públiku ne’e mós fó oportunidade ba partisipante sira atu hetan informasaun no klarifikasaun kona-ba natureza, prinsípiu no abordajen Prosesu Rekonsiliasaun Timoroan, inklui mekanizmu rekonsiliasaun. Aleinde ne’e, komunidade mós hetan espasu atu hato’o sira-nia perspetiva, preokupasaun, esperiénsia no sujestaun kona-ba prosesu rekonsiliasaun.
Reprezentante Prezidente Autoridade Munisipál Lautém, Sekretáriu Munisipál Planeamentu, Investimentu no Dezenvolvimentu Integradu (PIDI), 𝗧𝗶𝗯𝘂𝗿𝘀𝗶𝗼 𝗱𝗼𝘀 𝗦𝗮𝗻𝘁𝗼𝘀, hato’o agradese ba Centro Nacional Chega tanba organiza atividade Konsulta Públiku nune’e bele fó oportunidade ba partisipante sira atu rona diretamente esplikasaun husi CNC kona-ba prosesu rekonsiliasaun iha Munisípiu Lautém.
‘’hau haato;o agradese ba Centro Nacional Chega tanba organiza atividade Konsulta Públiku ne’e. Nia hateten katak atividade ne’e fó oportunidade ba partisipante sira atu rona diretamente esplikasaun husi CNC kona-ba prosesu rekonsiliasaun iha Munisípiu Lautém no konsidera Konsulta Públiku nu’udar atividade importante, liuliu atu fó komprensaun ba família vítima sira ne’ebé sofre iha tempu konflitu. Nia mós hateten katak prosesu rekonsiliasaun la’ós obrigatóriu, maibé depende ba konsiénsia no vontade husi ema ida-idak’’
iha fatin hanesan Diretor Ezekutivu Centro Nacional Chega (CNC), 𝗛𝘂𝗴𝗼 𝗠𝗮𝗿𝗶𝗮 𝗙𝗲𝗿𝗻𝗮𝗻𝗱𝗲𝘀, hateten Konsulta Públiku ne’e foka ba asuntu tolu ne’ebé konsidera importante, mak 𝗣𝗿𝗼𝘀𝗲𝘀𝘂 𝗥𝗲𝗸𝗼𝗻𝘀𝗶𝗹𝗶𝗮𝘀𝗮𝘂𝗻 𝗧𝗶𝗺𝗼𝗿𝗼𝗮𝗻, 𝗽𝗼𝗹í𝘁𝗶𝗸𝗮 𝗻𝗼 𝗹𝗲𝗶 𝗿𝗲𝗽𝗮𝗿𝗮𝘀𝗮𝘂𝗻, 𝗻𝗼 𝗙𝗲𝘀𝘁𝗶𝘃𝗮𝗹 𝗙𝗿𝗼𝗻𝘁𝗲𝗶𝗿𝗮 no iha prosesu rekonsiliasaun, presiza rona no konsidera ideia husi vítima, veteranu/a, autoridade munisipál no lideransa komunitária, hodi halibur opiniaun, sujestaun no rekomendasaun kona-ba polítika no lei reparasaun.
‘’ Konsulta Públiku ne’e foka ba asuntu tolu ne’ebé konsidera importante, mak 𝗣𝗿𝗼𝘀𝗲𝘀𝘂 𝗥𝗲𝗸𝗼𝗻𝘀𝗶𝗹𝗶𝗮𝘀𝗮𝘂𝗻 𝗧𝗶𝗺𝗼𝗿𝗼𝗮𝗻, 𝗽𝗼𝗹í𝘁𝗶𝗸𝗮 𝗻𝗼 𝗹𝗲𝗶 𝗿𝗲𝗽𝗮𝗿𝗮𝘀𝗮𝘂𝗻, 𝗻𝗼 𝗙𝗲𝘀𝘁𝗶𝘃𝗮𝗹 𝗙𝗿𝗼𝗻𝘁𝗲𝗶𝗿𝗮 no iha prosesu rekonsiliasaun, presiza rona no konsidera ideia husi vítima, veteranu/a, autoridade munisipál no lideransa komunitária, hodi halibur opiniaun, sujestaun no rekomendasaun kona-ba polítika no lei reparasaun’’
Hugo Maria Fernandes mós hateten iha kontestu Festival Fronteira, sei iha koordenasaun no parseria entre Centro Nacional Chega, Sekretaria Estadu Arte no Kultura, Ministériu Administrasaun Estatál (MAE) no Autoridade Munisipál Lautém, atu prepara no organiza atividade Festival Fronteira 2026 no ba Segundo nia, 𝗣𝗿𝗼𝘀𝗲𝘀𝘂 𝗥𝗲𝗸𝗼𝗻𝘀𝗶𝗹𝗶𝗮𝘀𝗮𝘂𝗻 𝗧𝗶𝗺𝗼𝗿𝗼𝗮𝗻, 𝗟𝗲𝗶 𝗥𝗲𝗽𝗮𝗿𝗮𝘀𝗮𝘂𝗻 𝗻𝗼 𝗙𝗲𝘀𝘁𝗶𝘃𝗮𝗹 𝗙𝗿𝗼𝗻𝘁𝗲𝗶𝗿𝗮 sai asuntu importante sira ne’ebé presiza komprensaun públika ne’ebé klaru no espasu ida atu komunidade bele hato’o sira-nia hanoin.
‘’ iha kontestu Festival Fronteira, sei iha koordenasaun no parseria entre Centro Nacional Chega, Sekretaria Estadu Arte no Kultura, Ministériu Administrasaun Estatál (MAE) no Autoridade Munisipál Lautém, atu prepara no organiza atividade Festival Fronteira 2026 no ba Segundo nia, 𝗣𝗿𝗼𝘀𝗲𝘀𝘂 𝗥𝗲𝗸𝗼𝗻𝘀𝗶𝗹𝗶𝗮𝘀𝗮𝘂𝗻 𝗧𝗶𝗺𝗼𝗿𝗼𝗮𝗻, 𝗟𝗲𝗶 𝗥𝗲𝗽𝗮𝗿𝗮𝘀𝗮𝘂𝗻 𝗻𝗼 𝗙𝗲𝘀𝘁𝗶𝘃𝗮𝗹 𝗙𝗿𝗼𝗻𝘁𝗲𝗶𝗿𝗮 sai asuntu importante sira ne’ebé presiza komprensaun públika ne’ebé klaru no espasu ida atu komunidade bele hato’o sira-nia hanoin no subliña katak rekonsiliasaun la’ós signifika haluha istória, nega sofrimentu vítima sira, ka elimina responsabilidade kona-ba akontesimentu sira iha pasadu. Rekonsiliasaun presiza konsidera verdade, memória, dignidade vítima, responsabilidade no vontade atu harii relasaun sosiál ne’ebé di’ak liután no mos festival ne’e la’ós de’it eventu kultura ka festa, maibé bele sai parte husi aproximasaun kulturál no utilizasaun mekanizmu lisan hodi rezolve konflitu sira iha pasadu no hametin koezaun social Tanba ne’e, nia hateten katak forma no konteúdu Festival Fronteira tenke responde ba realidade komunidade nian. Komunidade presiza rona no involve, hodi asegura katak festival ne’e dezenvolve ho respeitu ba kultura, istória, identidade no realidade lokál’’
Entertanto;Atividade Konsulta Públiku ne’e lao ho diak tamba hetan partisipasaun masimu husi husi reprezentante presidente autoridade munisipal lautem komandante munisipiu lautem organizasaun rezistensia ,veteranu sira ,autoridade okal ,vitima no sobrevivente ,estudante sira entidade relevante sira seluk.
Jornalista;sili
Editor;El